Skąd się wzięły pierniki?

Choć pierniki kojarzą się nam najbardziej ze świętami Bożego Narodzenia, to trzeba przyznać, że lubimy po nie sięgać przez cały rok. Urzekają nas swoim korzennym smakiem, piernikową puszystością i polewami, począwszy od tej czekoladowej, aż po cudnie prezentujący się kolorowy lukier. Czy jednak wiemy, skąd się wzięły pierniki?

Historia czy legenda?

Pierniki pojawiły się ponoć w średniowieczu, a wszystko było dziełem przypadku. Okazuje się bowiem, że nikt nie pracował i nie eksperymentował tygodniami, by te pyszne ciastka pojawiły się i do dziś cieszyły się tak wielkim powodzeniem. W bliżej nieokreślonej piekarni, ktoś po prostu pomylił składniki, przygotowując do wypieku zwykłe ciasto, i dodał korzenne przyprawy. Efekt zadziwił piekarzy. Aromatyczne, pyszne ciasto urzekło ich od pierwszej chwili. Najpierw nie wiedzieli, co zostało dodane do ciasta, ale szybko doszli do tego i opracowali fantastyczną recepturę. Ówcześni klienci szybko pokochali pierniki, choć przez najbliższe stulecia były one tak zwanym dobrem luksusowym, dostępnym tylko dla ludzi bogatych. Przepisu na pierniki strzeżono jak największego skarbu i przekazywano go tylko wśród najbliższych z pokolenia na pokolenie. Piernikowe cuda najpierw zdobiono złotymi elementami, ręcznie malowano, a dopiero znacznie później zaczęto je pokrywać lukrem.

Pierniki w Polsce

W Polsce najstarszym, udokumentowanym przepisem na pierniki jest ten z 1725 roku i wcale nie ukazał się on w książce kucharskiej. Opublikowano go w poradniku medycznym, bo sądzono, że pierniki są znakomitym środkiem, który pomaga podczas wszelkich przeziębień i niestrawności. Dziś wiemy, że takie właściwości rzeczywiście mają korzenne przyprawy, bo rozgrzewają i poprawiają przemianę materii, ale ich stosunkowo niewielkie ilości w piernikach nie mają raczej wpływu na zdrowie człowieka.

Wiemy także, że w Polsce pierniki znane były już na początku XVI wieku, głównie w Toruniu. Ponoć w 1520 roku w tym pięknym mieście przebywał król Zygmunt Stary i tam dogoniła go wieść, że został ojcem. Urządzono więc wielką, radosną biesiadę, w czasie której raczono się piwem i właśnie toruńskimi piernikami.

Pierniki w Europie

Mniej więcej od połowy ubiegłego tysiąclecia pierniki wytwarzane były w wielu europejskich miastach, a najsłynniejsze z nich to Akwizgran, Bazylea, Salzburg, Toruń i niemiecka Norymberga. I choć wszyscy pilnie strzegli swoich receptur, to i tak miały miejsce próby przekupywania piekarzy lub wykradania przepisów. Na tym tle, w XVI wieku, pojawił się ogromny spór między wytwórcami norymberskimi i toruńskimi o prawa do przepisu na pierniki. Sprawa trafiła do sądu, a tam w 1556 roku doszło do ugody. Na jej mocy Toruń uzyskał prawa do wyrobu „pierników norymberskich”, a piekarze norymberscy do wypieku „pierników toruńskich”.

Oba rodzaje pierników różniły się jednak od początku i różnią się do dziś. Smak toruńskich pierników znany jest dziś w wielu miejscach na świecie. Doskonale zbalansowane składniki ciasta, które przygotowuje się z najlepszej jakości mąki, przypraw korzennych i słodkiego miodu, to prawdziwy symbol rodzinnych świąt Bożego Narodzenia. Z kolei pierniki norymberskie są wyjątkowe pod innym względem. Ich charakterystycznym elementem jest opłatek, który stanowi podstawę każdego piernikowego ciasteczka. Wyróżnia je też jeden składnik ciasta, bowiem dodaje się do niego dużą ilość orzechów.